نه به پلاستیک در جزیره کیش؛ کار عملی می خواهد

یادداشت - در زمانه‌ای که تفاهمی جهانی برای کاهش تولید و مصرف کیسه‌های پلاستیکی به راه افتاده، این گوشه از دنیا، در ایران، نه هیچ کیسه‌ای بازیافت می‌شود و نه قانونی برای مدیریت این مشکل محیط ‌زیستی وجود دارد.

منظور از حفاظت از محیط زیست، تلاش برای دست‌یابی به توازن میان استفاده از منابع طبیعی و حفظ آن‌ها برای آینده است. حفظ منابع و ذخایر زیرزمینی، مصرف درست انرژی‌ها و حفاظت از گونه‌های زیستی گیاهی و جانوری نمونه‌ای از این موارد است که برای تحقق آنها سعی شده در قالب قانون اساسی و همچنین اساسنامه های سازمان های مرتبط مانند سازمان حفاظت از محیط زیست توجه لازم به این امر صورت پذیرد. اما اینکه اقدامات صورت گرفته در ابعاد مختلف تا چه حد در مسیر این قوانین و سیاست های مشخص شده بوده، جای بحث دارد.

احتمالا اگر از هر کدام ما در مورد اهمیت حفظ محیط زیست پرسیده شود، فارغ از هرگونه جایگاه اجتماعی و مسئولیتی، موارد قابل توجهی را در این رابطه بیان کرده و مسلما خود و دیگران را ملزم به حفظ آن می دانیم، اما اینکه در عمل چه رخ می دهد، موضوع متفاوتی است.

شاید بسیاری از ما در مرحله حرف سخنان زیبایی در حمایت از محیط زیست می زنیم اما آمارها حکایتی دیگر از برخورد ما با محیط زیست دارد، زیرا بعضاً وظایف را بر گردن هم انداخته و در سطوح مسئولیتی سعی در توجیه بسیاری اشتباهات داریم. یکی از ابتدایی ترین اقداماتی که در راستای حفظ محیط زیست مطرح شد، پیوستن به پویش "نه به پلاستیک" است.

سهم دنیا از تولید پلاستیک سالانه بیش از ١٠٠‌میلیون تن است و ایران بین ١٠ کشور پرمصرف در این زمینه، جای گرفته است. ما در ایران هر‌سال بیش از ۵۷۰‌هزار تن زباله‌ پلاستیکی، تولید و در طبیعت رها می‌کنیم که تجزیه‌اش بین ٢٠٠ تا ٤٠٠‌سال طول می‌کشد.

آمارهای تولید و مصرف پلاستیک در سرزمین ما هولناک است: سالانه حدود ۱۸۵‌هزار و روزانه ۵۰۰ تن پلاستیک در ایران تولید می‌شود و بعضی منابع هم مصرف پلاستیک در ایران را روزانه بیش از سه‌هزار تن و سالانه حدود یک‌میلیون تن عنوان کرده‌اند.

با این‌ همه مقابله بزرگ با کیسه‌های پلاستیکی در ایران تنها به یک مناسبت ختم می‌شود؛ روز بدون پلاستیک! این مقابله هم بیشتر با هدف فرهنگ‌سازی انجام می‌شود و چندان راه به جایی نمی‌برد؛ با توجه به تاکید مجموعه سازمان منطقه آزاد کیش، شایسته است تا اقدامات عملی هر کدام از بخش ها و همچنین مردم در راستای پوشش این سیاست های کلی در آینده ای نزدیک مشاهده شود. مسلما هر کدام از بخش ها نقش مهمی در اجرای آن بر عهده خواهند داشت و طبیعتا همکاری آن ها در قالب یک نظام یکپارچه می تواند اثربخش باشد. نقش سازمان در تصویب قوانین حمایتی محکم در رابطه با ابعاد گوناگون مشکلات و الزامات محیط زیست نقشی مهم و اساسی است. از دیگر بخش های نظارتی در موارد مختلف به خصوص در برخورد با جرم های مربوط به محیط زیست و حمایت شایسته از فعالان و علاقه مندان به این موضوعات، تاثیرگذاری زیادی در این بخش دارد.

عرضه محصولات جایگزین کیسه‌های پلاستیکی در مکان های مشخص برای مثال در نانوایی‌ها، سوپر مارکت ها، فروشگاه‌ها و... اقداماتی مانند برنامه‌های آموزشی و فرهنگی خلاقانه درباره مزایای استفاده از ظروف یکبار مصرف گیاهی و کیسه‌های پلاستیکی تجزیه‌پذیر، ارایه راهکار برای کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، آموزش چهره به چهره، آموزش دوخت کیسه‌های پارچه‌ای، اجرای برنامه‌های نمایشی در مکان‌های عمومی با استفاده از ظرفیت‌های موجود از جمله راهکارهای عملی برای تحقق شعار نه به پلاستیک است. روشن است؛ برای مقابله با پلاستیک در ایران هنوز برنامه منسجمی تدوین نشده است اما ما در جزیره کیش می توانیم ضمن اقدام همگانی و فرهنگ سازی نمونه  و الگویی برای "پویش نه به پلاستیک" باشیم.

بایستی سازمان منطقه آزاد کیش؛ بخش های مرتبط و مردم سعی نماید تا به دور از هر گونه حاشیه در مورد مسائل زیست محیطی جزیره کیش و نه به پلاستیک عمل نماید که قطعا این اقدام امکان پیشرفت سریعتر در بهبود وضع زیست محیطی را فراهم خواهد آورد. مسئله ای که اهمیت آن در سطح بالایی چون بقای نسل ماست به هیچ عنوان نباید فدای برخی موضوعات جانبی و حاشیه ای گردد.

ن- رجبی