تحقیقات نشان می‌دهد که زنان با دیدگاهی متفاوت نسبت به بازار گردشگری و نیازهای مسافران عمل می‌کنند. حساسیت آن‌ها به جزئیات، توجه به جنبه‌های فرهنگی و اجتماعی، و توانایی ایجاد تعاملات انسانی مثبت، تجربه گردشگری را برای بازدیدکنندگان به یک فرآیند خاطره‌انگیز و ارزشمند تبدیل می‌کند. در بسیاری از مناطق آزاد، این تجربه مثبت مستقیماً به افزایش مدت زمان اقامت گردشگران، مصرف خدمات جانبی و توسعه اقتصاد محلی منجر می‌شود.

یکی از ابعاد مهم نقش زنان، کارآفرینی در حوزه گردشگری است. زنان با راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، از فروشگاه‌های صنایع دستی تا کافه‌ها و تورهای تخصصی، سهم قابل توجهی در تولید ارزش افزوده اقتصادی دارند. این کسب‌وکارها، علاوه بر اشتغالزایی، باعث معرفی فرهنگ، هنر و هویت محلی به گردشگران می‌شوند و بازاریابی فرهنگی مناطق آزاد را تقویت می‌کنند. تجربه‌های موفق نشان می‌دهد که حضور فعال زنان در مدیریت و مالکیت این کسب‌وکارها، موجب افزایش خلاقیت و نوآوری در ارائه خدمات شده و رقابت سالم در بازار گردشگری ایجاد می‌کند.

از منظر توسعه پایدار، مشارکت زنان در اقتصاد گردشگری مناطق آزاد مزایای اجتماعی و اقتصادی همزمان به همراه دارد. افزایش درآمد زنان به ارتقای سطح رفاه خانوارها و بهبود کیفیت زندگی منجر می‌شود و در عین حال، استقلال اقتصادی زنان، موجب کاهش وابستگی مالی و اجتماعی آن‌ها و توانمندسازی در تصمیم‌گیری‌های خانوادگی و اجتماعی می‌شود. این روند در بلندمدت، به کاهش نابرابری‌های جنسیتی و تقویت عدالت اجتماعی در جوامع محلی کمک می‌کند.

نقش زنان در بخش گردشگری فرهنگی نیز قابل توجه است. بسیاری از زنان با حفظ سنت‌ها، هنرهای محلی و صنایع دستی، توانسته‌اند گردشگران را با میراث فرهنگی مناطق آزاد آشنا کنند. این فعالیت نه تنها باعث حفظ و انتقال فرهنگ محلی می‌شود، بلکه ارزش اقتصادی این میراث را نیز افزایش می‌دهد. به عنوان نمونه، کارگاه‌های آموزشی صنایع دستی که توسط زنان برگزار می‌شود، هم درآمدزا هستند و هم به عنوان یک جاذبه فرهنگی عمل می‌کنند که گردشگران را ترغیب به خرید و مشارکت فعال می‌کند.

در حوزه خدمات و مهمان‌نوازی، زنان با حضور در هتل‌ها، رستوران‌ها، تورهای گردشگری و مراکز تفریحی، تجربه‌ای دوستانه، ایمن و با کیفیت بالا فراهم می‌آورند. آمارها نشان می‌دهد که گردشگران به ویژه خانواده‌ها و زنان مسافر، به محیط‌های خدماتی که زنان در آن‌ها نقش مدیریتی و اجرایی دارند، اعتماد بیشتری دارند. این اعتماد مستقیماً به تکرار سفرها، تبلیغات دهان به دهان مثبت و افزایش وفاداری گردشگران به مقصد منجر می‌شود.

سهم زنان در بازاریابی گردشگری و شبکه‌سازی نیز اهمیت قابل توجهی دارد. آن‌ها با ایجاد شبکه‌های محلی و بین‌المللی، گردشگران را به خدمات متنوع و محلی متصل می‌کنند و ارتباطات تجاری و فرهنگی را تقویت می‌کنند. این شبکه‌ها، هم باعث افزایش فروش خدمات و محصولات گردشگری می‌شوند و هم موجب جذب سرمایه‌گذاری و حمایت نهادهای عمومی و خصوصی برای توسعه پایدار گردشگری در مناطق آزاد می‌گردند.

با وجود مزایای متعدد، زنان در اقتصاد گردشگری با چالش‌هایی نیز مواجه هستند. محدودیت‌های اجتماعی و فرهنگی، دسترسی محدود به منابع مالی و آموزشی، و ضعف زیرساخت‌های حمایتی، از جمله موانع اصلی فعالیت زنان در این حوزه محسوب می‌شوند. با این حال، تجربه موفق مناطق آزاد نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی هدفمند، حمایت‌های مالی و آموزشی، و ایجاد فضاهای کاری امن و منعطف می‌تواند این موانع را کاهش دهد و مشارکت زنان را به سطحی پایدار و گسترده ارتقا دهد.

سیاست‌گذاری مناسب در مناطق آزاد می‌تواند نقش زنان را در اقتصاد گردشگری تقویت کند. اعطای تسهیلات مالی و اعتباری، ارائه دوره‌های آموزشی تخصصی و مدیریتی، و ایجاد شبکه‌های حمایتی برای کارآفرینان زن، از جمله اقداماتی است که اثرگذاری زنان را چندین برابر می‌کند. این سیاست‌ها نه تنها باعث رشد اقتصادی می‌شوند، بلکه الگویی مثبت برای سایر بخش‌های اقتصادی و فرهنگی کشور فراهم می‌آورند.

از منظر اقتصادی، حضور فعال زنان در گردشگری، باعث گسترش بازار کار، افزایش تولید ناخالص داخلی مناطق آزاد و جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی می‌شود. افزایش مشارکت زنان در فعالیت‌های اقتصادی، تنوع درآمدها و کاهش ریسک اقتصادی مناطق آزاد را به همراه دارد. علاوه بر این، حضور زنان در مدیریت و تصمیم‌گیری‌های مرتبط با گردشگری، کیفیت سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای را افزایش می‌دهد و منجر به تصمیم‌گیری‌های جامع و پاسخگو می‌شود.

نقش زنان در اقتصاد گردشگری مناطق آزاد، ترکیبی از کارآفرینی، خدمت‌رسانی، بازاریابی فرهنگی و توسعه پایدار است. حمایت از مشارکت فعال زنان، به معنای سرمایه‌گذاری در کیفیت تجربه گردشگران، رشد اقتصادی، توسعه اجتماعی و حفظ فرهنگ محلی است. تجربه‌های جهانی و منطقه‌ای نشان می‌دهد که هرچه زنان در اقتصاد گردشگری نقش مؤثرتری داشته باشند، هم بهره‌وری اقتصادی و هم انسجام اجتماعی مناطق آزاد افزایش می‌یابد. به این ترتیب، تمرکز بر توانمندسازی زنان نه تنها یک ضرورت اجتماعی و فرهنگی است، بلکه استراتژی اقتصادی مؤثری برای توسعه پایدار گردشگری در مناطق آزاد محسوب می‌شود.