دکتر سعید پورعلی

اخیرا یکی از نمایندگان عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در اظهار نظری غیر مسئولانه که بازتاب رسانه ای چندانی نداشت، به مناطق آزاد تجاری صنعتی حمله کرد. دبیرخانه مناطق آزاد در یک اقدام شتاب زده و عجولانه که تقریبا در تاریخ شکل گیری مناطق آزاد بی سابقه بود ، با انتشار اطلاعیه ای بلند بالا، سخن نماینده را به صدر اخبار رسانه ها تبدیل کرد. آن سخن اشتباه بود ولی پاسخ دبیرخانه اقدامی اشتباه تربود.اقدامی که جز آوردن آن اظهار نظر بی سند و غیر مستند ، به صدر اخباررسانه ها و فضای مجازی ، هیچ دستاورد دیگری نداشت. البته در مورد این اقدام می توان گمانه زنی های متعددی کرد. در خوش بینانه ترین حالت آن است که دبیرخانه به دفاع از کیان مناطق آزاد برآمده است. ولی کیست که نداند ، هم اکنون مسائل متعدد و مهمی مثل وضعیت رکودی حاکم بر تجارت وگردش گری ازیک سو و موضوع معافیت های مالیاتی ، مالیات بر ارزش افزوده ، سرنوشت جایگاه دبیرخانه در نظام اجرایی کشور و وضعیت نامناسب پروازها از سوی دیگر پیش روی مناطق آزاد است. مشکلات و مسائلی که پرداختن به آنها از نان شب ، برای دبیرخانه ای که همسو با دولت ،قوه مقننه و قضائیه است و علی القاعده انتظار همراهی بیشتری برای حل این مسائل می رود  ، واجب تر است. به نظر می رسد اولویت بندی مسائل پیش رو آنچنان حائز اهمیت است که، اقدام به برجسته سازی سخن یک نماینده که در خوش بینانه ترین حالت تعداد محدودی آن را دیده یا خوانده بودند، تبدیل به یک خبر فراگیر نکنند. این پاسخ در حالی منتشر می شود که تاکنون دبیرخانه در باره اظهار نظر هایی که هم به لحاظ موضوع و هم گوینده مهم تر و برجسته تر بود، چنین عکس العملی از خود نشان نداده بود.

این عکس العمل فرصتی فراهم آورد تا از زاویه دیگری هم به این موضوع بپردازیم.به باورم ریشه یابی به وجود آمدن فضا برای بیان  اظهار نظرهایی از این دست را باید ابتدا در خود دبیرخانه سراغ گرفت. از قدیم گفته اند ، حرمت امام زاده را متولی باید نگه دارد. درحالی  شاهداین عکس العمل از مسئولانه دبیرخانه هستیم، که پیش از این در چندین نوبت برخی از مسئولان ارشد دبیرخانه در سخنرانی ها و دیدارهای خود که بازتاب رسانه ای گسترده ای هم داشت،ازوضعیت فرهنگی مناطق آزاد اظهار نگرانی کرده بودند. این اظهارات زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که در ملاقات با مقامات عالی مذهبی که از قضا در موضوع های فرهنگی حساسیت های بالایی دارند، ایراد می شد. بعبارت دیگردر دوره جدید فعالیت دبیرخانه مناطق آزاد ، " برچسب زنی" به مناطق ،ابتدا به ساکن، از زبان مسئولین ارشد دبیرخانه به گوش رسید. زمانی ایراد این اتهام ها به ویژه در حوزه فرهنگی ،اجنماعی و گردش گری جنبه حادتری پیدا می کند که بارها دلسوزان، کارشناسان و فعالان اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی  از مدیران دبیرخانه خواسته بودند به این گونه اظهار نظرها پایان دهند. متاسفانه نه تنها به این توصیه ها وقعی نهاده نشد، بلکه با کمال تاسف ، شاهد تکرارچندین باره  آن هم بودیم. نتیجه منطقی " برجسته سازی " و " بدنام کردن" مناطق به بهانه موضوع های فرهنگی و اجتماعی دعوت دیگران برای ایراد اتهام هایی است که قلم از بیان آن شرم دارد. البته این ضرب المثل گویای وضعیت امروز است. " خود کرده را تدبیر نیست" . وقتی متولیان مناطق آزاد با فراموش کردن اولویت ها و کمترین شناخت و آگاهی از وضعیت مناطق ، صرفا با توهم دانایی آن هم در بدو مسئولیت خود ، که علی القاعده باید صرف شناخت و مطالعه حوزه مسئولیت جدید باشد، بی محابا ،سخن از نابهنجار فرهنگی ، طبقه سازی، کاخ نشینی، ناهنجارهایی وسیع اجتماعی و بی عدالتی گسترده در مناطق آزاد می گفتند، از دیگران چه انتظاری می توان داشت. توصیه مشفقانه و برادرانه به مدیران دبیرخانه مناطق آزاد به ویژه مسئولین حوزه فرهنگی اجتماعی و گردش گری آن است که اولویت ها را بخوبی شناسایی کنند و در مسیر پرداختن به آن اولویت ها حرکت خود را تنظیم نمایند. همچنین در ایراد سخنرانی وشرکت در مصاحبه ها با احتیاط و خویشتن داری بیشتری رفتار کنند. البته خویشتن داری به ویژه در جایی که سخن از رسانه و دیده شدن است ، سخت و دشوار است ولی شدنی است.همچنین " پرگویی"  آن هم در موضوع هایی که اشراف نسبی  در آن  وجود ندارد ، به اشتباهات دامن می زند. در فرهنگ دینی و اسلامی ، کم گویی و گزیده گویی توصیه اکید شده است. مسئولان به صورت عام و مدیران دبیرخانه به صورت خاص ، کم گویی و سخن گفتن عالمانه را تمرین کنند.قطعا اقتدار کلامی که ریشه در شناخت داشته باشد ، به اقتداراجتماعی وسیاسی هم کمک می کند. اگر در سخن گفتن و اظهار نظرها خللی شکل بگیرد و خدای نکرده در جلوی میکروفون یا کادر رسانه های دیداری و شنیداری صندوقچه آرزوها گشوده  و عنان سخن را بدست گیرد ، تهدید کننده خواهد بود. فراموش نکنیم که ضعف دعوتی است برای ورودهای غیر حرفه ای به امور حوزه مسئولیت. درست مثل مورد اخیر که می تواند درس عبرتی باشد برای اهل عبرت.

سعید پورعلی

استادیار علوم سیاسی و عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی

کارشناس مناطق آزاد تجاری - صنعتی