چرا کیش هنوز قطب واقعی گردشگری منطقه نیست؟

مهرداد تاوتلی جزیره کیش با همه زیبایی‌ها، زیرساخت‌ها و مزیت‌های قانونی و جغرافیایی‌اش، هنوز با آنچه «قطب واقعی گردشگری منطقه» نامیده می‌شود، فاصله دارد. در این یادداشت تلاش می‌کنیم با تکیه بر آمار، تجربه میدانی و مقایسه تطبیقی، دلایل این شکاف را بررسی و پیشنهادهایی برای آینده ارائه کنیم.

۱. آمار گردشگران؛ واقعیتِ کمتر شنیده‌شده

طبق گزارش سازمان منطقه آزاد کیش، تعداد گردشگران ورودی به جزیره در سال ۱۴۰۲ حدود ۲ میلیون نفر بوده است، که از این میان تنها کمتر از ۵٪ گردشگران خارجی بودند.

مقایسه کنید با:

•دبی در سال ۲۰۲۳: بیش از ۱۴.۳ میلیون گردشگر بین‌المللی

•دوحه، قطر در همان سال: حدود ۴.۲ میلیون گردشگر خارجی

•استانبول: بیش از ۱۶ میلیون گردشگر بین‌المللی

در حالی که کیش از نظر آب‌وهوا، امنیت، زیرساخت اقامتی و جذابیت‌های طبیعی و دریایی چیزی کم ندارد، اما در جذب توریست خارجی کاملاً عقب است.

۲. پروازها و دسترسی بین‌المللی؛ گره کور توسعه

کیش با وجود فرودگاه بین‌المللی مجهز، در سال ۱۴۰۲ تنها کمتر از ۱۰ درصد پروازهایش بین‌المللی بوده‌اند و آن هم بیشتر به کشورهای همسایه مانند عراق، عمان، و قطر.

نبود پرواز مستقیم منظم از اروپا، آسیای میانه، یا چین باعث شده سهم بازار جهانی از دست برود. این در حالی‌ست که فرودگاه دبی به تنهایی با بیش از ۸۵۰۰ پرواز هفتگی به سراسر دنیا متصل است.

۳. زیرساخت اقامتی؛ کم‌استفاده و بدون بازاریابی بین‌المللی

جزیره کیش دارای بیش از ۵۳ هتل و مجموعه اقامتی فعال است با حدود ۳۰ هزارتخت گردشگری. اما:

•نرخ اشغال هتل‌ها در فصول غیرپیک به زیر ۴۰٪ می‌رسد

•در حالی که در دبی، حتی در ماه‌های گرم تابستان، برخی هتل‌ها تا ۸۵٪ اشغال دارند به‌خاطر سیاست‌های جذب گردشگر از بازارهای متنوع

نبود بسته‌های سفر رقابتی، محتوای چندزبانه، و نمایندگی‌های بازاریابی در بازارهای هدف باعث شده این زیرساخت‌ها بلااستفاده بماند.

۴. تنوع محصول و تجربه گردشگری

گردشگری در کیش هنوز به ۴-۵ جاذبه خلاصه می‌شود:

پارک دلفین‌ها، پارک برفی ورزش‌های دریایی، مراکز خرید، کشتی یونانی، و اسکله تفریحی.

در مقابل:

•دبی: بیش از ۷۵ جاذبه ثبت‌شده بین‌المللی از آکواریوم، پارک آبی، سافاری، تا مراکز نمایشگاهی، فستیوال‌ها و برندهای جهانی

•قطر: موزه‌ها، سافاری بیابانی، برندهای لوکس، و مسابقات ورزشی جهانی

کیش نیازمند طراحی تجربه‌های جدید، هیجان‌انگیز، بومی‌سازی‌شده و بین‌المللی‌پسند است.

۵. ضعف برندینگ بین‌المللی

تا همین امروز، اگر در گوگل سرچ کنید «best island travel destinations in the Middle East»، نامی از کیش نمی‌آید. در حالی که:

•جزیره سری‌لانکا، مالدیو، جزایر زنگبار، پالاو و حتی جزیره سقطری یمن در فهرست می‌آیند.

•محتوای تولیدشده از کیش در پلتفرم‌هایی مثل یوتیوب، تریپ‌ادوایزر، اینستاگرام یا بوکینگ دات‌کام کم، پراکنده و غیرحرفه‌ای است.

۶. عدم انسجام و ثبات در سیاست‌گذاری

توسعه گردشگری در کیش همواره دستخوش تغییر مدیریت‌ها، سیاست‌های مقطعی و عدم استمرار راهبردهای کلان بوده. سرمایه‌گذار خارجی به ثبات نیاز دارد، نه فقط معافیت مالیاتی.

نتیجه‌گیری: کیش، الماسی که هنوز تراش نخورده

کیش همه پتانسیل‌ها را دارد:

•موقعیت استراتژیک در خلیج فارس

•منطقه آزاد و بدون نیاز به ویزا

•زیرساخت‌های نسبی

•هوای پاک، طبیعت خاص، امنیت اجتماعی

•منابع انسانی آموزش‌پذیر

اما برای تبدیل‌شدن به قطب واقعی گردشگری منطقه، نیاز به:

1. برنامه راهبردی ۵ تا ۱۰ ساله با نگاه بین‌المللی

2. بازاریابی هوشمندانه در بازارهای هدف (روسیه، هند، چین، اروپا)

3. برگزاری رویدادهای جهانی و نمایشگاهی (MICE Tourism)

4. توسعه زیرساخت حمل‌ونقل بین‌المللی