در این یادداشت کوتاه قصد دارم با استدلال و دلیل با وزیر محترم ، رضا مسرور دبیر شورای عالی مناطق آزاد و محمد کبیری مدیرعامل کیش به عنوان میزبان صحبت کنم .

زمانی که ایده مناطق آزاد در دهه ۱۳۷۰ مطرح شد ، هدف ها کاملا مشخص و منطقی بود .

- جذب سرمایه گذاری خارجی

- افزایش صادرات غیرنفتی

- انتقال فناوری و دانش مدیریتی

- اشتغال زایی و تولید متوازن منطقه ای

- افزایش تعامل ایران با اقتصاد جهانی

   اما در عمل و تقریبا هیچ کدام از این اهداف به صورت پایدار محقق نشد .

متاسفانه مناطق آزاد ایران با استاندارد جهانی مناطق آزاد دیگر کشورها همچون چین و امارات زمین تا آسمان تفاوت دارند و بدون تعارف باید اذعان داشت مناطق آزاد ایران شکست خورده اند به دلایل زیر :

۱- نبود زیرساخت های واقعی (جاده ، بندر ، فرودگاه ، ریل راه آهن ، برق ، اینترنت پایدار و نظام مالی شفاف ) مثلا منطقه آزاد چابهار تا سال ها جاده و ریل نداشت ، یا اینترنت پایدار در بسیاری از مناطق آزاد کشور با مشکل مواجه است .

۲- بوروکراسی و موازی کاری ( قرار بر این بود مناطق آزاد ((آزاد)) باشند اما عملا گرفتار !

ده ها مجوز ، نهادهای موازی و دستورالعمل های متناقض در مناطق شکل گرفته اند   ( مثلا یک سرمایه گذار باید هم به سازمان منطقه آزاد پاسخ دهد هم به وزارتخانه ، هم‌گمرک و هم بانک مرکزی .

۳- نگاه تجاری به جای نگاه تولیدی ( در بیشتر مناطق آزاد کشور ، سرمایه گذاری به سمت واردات کالاهای مصرفی ، ساخت پاساژ و بازار و هتل رفته و واردات برای فروش داخلی جای تولید برای صادرات را در مناطق آزاد گرفته است .

۴- معافیت مالیاتی رانتی ، در اصل معافیت مالیاتی برای تشویق سرمایه گذاری است اما در عمل این معافیت ها حذف شد یا نصیب گروه های خاص و شرکت های وابسته شد نه تولید کنندگان واقعی .

۵- بی ثباتی قوانین ، هیچ سرمایه گذاری بلند مدت بدون پیش بینی پذیری حقوقی انجام نمی شود . در مناطق آزاد ایران ، قوانین و مدیران با هر دولت جا به جا و تغییر می کنند . این یعنی بی ثباتی دائمی .

جناب مدنی زاده

رشته دانشگاهی بنده ، علم اقتصاد و تجارت و بازرگانی نیست اما بگذارید یک تقلب به شما برسانم که اگر چند صباحی دیگر به یکی دیگر از مناطق آزاد تشریف بردید در خصوص چند کار اساسی به شرح زیر ایراد سخن بفرمایید .

- تمرکز بر تولید صادرات محور نه واردات محور

- به جای پاساژ و بازار ، باید کارخانه های دانش بنیان ، صنایع تبدیلی و مراکز لجستیکی ایجاد شود .

- اعطای واقعی استقلال اداری و گمرکی

- مناطق آزاد باید از بوروکراسی پایتخت و مرکز جدا شوند تا تصمیم گیری ها سریع و کارآمد شوند . ( مثلا وضعیت آموزش و پرورش کیش و انتخاب رییس آن از مرکز یا پایتخت اصلا منطقی و اصولی نیست )

- شفافیت و نظارت عمومی سامانه های شفاف سازی ، تراکنش ها ، تخصیص زمین و معافیت ها باید عمومی شوند تا رانت حذف شود .

-سرمایه گذاری در زیر ساخت ها( ریل ، بندر ، ارتباطات )

- الگو برداری از کشورهای موفق مثل شنژن چین یا جبل علی امارات

برادر گرامی جناب مدنی زاده بدون تعارف اگر وضعیت فعلی در مناطق آزاد ادامه یابد ، جمله (( توسعه ایران از مسیر مناطق آزاد می گذرد ))

بیشتر یک طنز و شوخی  است تا واقعیت!

- شهروند کیش